سلامت جسمی سالمندان

همه چیز درباره فشار خون و توصیه های پزشکی آن

فشار خون، نیرویی است که توسط خون در جریان، به دیواره رگ‌ها وارد می‌شود و یک شاخص برای اندازه‌گیری میزان سلامت یا وضعیت فرد به حساب می‌آید. داشتن فشار خون طبیعی برای زندگی حیاتی است. بدون این فشار که موجب جریان خون در سیستم گردش خون بدن می‌شود، هیچ اکسیژن و مواد مغذی نمی‌تواند از طریق شریان‌های ما به بافت‌ها و اندام‌ها منتقل شود. با این حال، فشارخون می‌تواند به طور خطرناکی بالا برود و همچنین می‌تواند، بسیار پایین بیاید.

فشارخون با دستگاه فشارسنج و برحسب میلی‌متر جیوه (mmHg) خوانده می‌شود. هنگامی که پزشک، فشار شما را اندازه می‌گیرد، نتایج به دو شماره ارائه می‌شود. اولین عدد که بالاترین عدد در سنجش میزان فشارخون است، سیستولیک نامیده می‌شود، این عدد، مقدار فشاری که قلب در زمان تپش و رساندن خون به اندام‌های بدن ایجاد می‌کند را نشان می‌دهد. دومین عدد، دیاستولیک است،این عدد کم‌ترین مقدار فشارخون است و به میزان فشار در زمانی که قلب آرام می‌گیرد و در حال استراحت است، اشاره دارد.

فشار خون طبیعی برای بزرگسالان به عنوان فشار سیستولیک کمتر از ۱۲۰ و فشار دیاستولیک کمتر از ۸۰ تعریف می‌شود که عموما به این مقدار فشارخون «۱۲ روی ۸» گفته می‌شود. حداقل فشارخون انسان در حالت طبیعی، ۹۰ روی ۶۰ میلی‌متر جیوه است.

انواع فشار خون

فشار خون دارای دو سطح پایین و بالا است.

فشار خون بالا

فشار خون، زمانی بالا می‌رود که سرخرگ‌های بزرگ، قابلیت ارتجاع و استحکام طبیعی خود را از دست بدهند و عروق کوچک، نیز باریک‌تر شوند. پر فشاری خون با عنوان هایپرتنسیون (hypertension) نیز شناخته می‌شود.

ممکن است، دچار پرفشاری خون یا فشار خون بالا باشید ولی متوجه نشوید، دلیلش این است که پرفشاری خون اغلب علائمی ندارد که بتوانید ببینید یا احساس کنید. به همین دلیل به آن «قاتل خاموش» نیز گفته می‌شود. پرفشاری خون در افراد مسن بسیار رایج است و یک مشکل عمده سلامتی است.

اگر هایپرتنسیون یا پر فشاری خون با تغییر شیوه زندگی و دارو کنترل نشود، می‌تواند منجر به سکته مغزی، بیماری قلبی، مشکلات چشم، نارسایی کلیه و سایر مشکلات سلامتی شود. پر فشاری خون همچنین می‌تواند، باعث تنگی نفس در هنگام فعالیت بدنی سبک یا ورزش شود. علائمی که معمولا به ندرت در فشارخون بالا دیده می‌شوند شامل سرگیجه، سردرد و خونریزی بینی هستند. اگر فشار خونتان بیشتر از ۹۰/۱۴۰ میلی‌متر جیوه باشد، شما دچار پر فشاری خون هستید.

انواع پر فشاری خون

پر فشاری خون اولیه: این نوع فشار خون شایع‌ترین نوع پر فشاری خون است. این بیماری به مرور زمان به وجود می‌آید و معمولا دلیل اصلی آن عوامل ارثی است.

پر فشاری خون ثانویه: به دلیل بیماری دیگر یا استفاده از داروهای خاص ایجاد می‌شود. معمولا بعد از درمان آن بیماری، بهتر می‌شود یا مصرف داروهای ایجاد کننده آن متوقف می‌شود.

دلایل پرفشاری خون یا هایپرتنسیون

دلایل پرفشاری خون یا هایپرتنسیون

  • کشیدن سیگار
  • چاقی و اضافه وزن
  • بیماری دیابت
  • کم تحرکی بدن مثل نشستن طولانی پشت میز کار
  • ورزش نکردن
  • مصرف زیاد نمک و غذاهای شور
  • مصرف کم کلسیم، پتاسیم و منیزیم در غذاها
  • کمبود ویتامین D در بدن
  • مصرف الکل
  • استرس
  • افزایش سن
  • برخی داروها مثل قرص‌های ضدبارداری
  • زمینه ارثی و ژنتیکی
  • سابقه خانوادگی ابتلا به پر فشاری خون
  • بیماری مزمن کلیوی
  • بیماری‌ها و یا تومور غدد فوق کلیه
  • بیماری‌ها و یا تومور غده تیروئید
  • نواقص مادرزادی موجود در رگ‌های خونی

ورزش‌های مناسب برای افراد مبتلا به پرفشاری خون

اگر دچار پرفشاری خون هستید با کمک ورزش می‌توانید آن را کنترل کنید. فعالیت بدنی و ورزش منظم قلب را قوی می‌کند، قلب قوی نیز خون بیشتری را با تلاش کمتری پمپ می‌کند در نتیجه باعث کاهش فشارخون می‌شود. فعالیت‌های هوازی می‌تواند یک راه مؤثر برای کنترل پرفشاری خون باشد. هر فعالیت فیزیکی که باعث افزایش ضربان قلب و تنفس شود، فعالیت هوازی محسوب می‌شود از جمله:

  • کارهای خانگی، مانند چمن زنی، جمع آوری برگ‌ها، باغبانی یا شستشوی راه پله‌ها
  • فعالیت‌های ورزشی مانند بسکتبال یا تنیس
  • بالا رفتن از پله
  • پیاده روی
  • آهسته دویدن
  • دوچرخه سواری
  • شنا کردن
  • رقص

درمان پر فشاری خون به صورت سنتی

برای پایین آوردن فشار باید تغییراتی در سبک زندگی خود ایجاد کنید مانند خوردن غذای سالم، کم کردن نمک در غذا، رسیدن به وزن ایده‌آل، فعالیت بدنی بیشتر، کنترل استرس، ترک مصرف الکل و دخانیات.

چنانچه به درمان‌های سنتی و گیاهی هم علاقه‌مند هستید، روش‌های بسیاری در این زمینه وجود دارد. البته در صورتی که می‌خواهید از روش‌های سنتی و گیاهی استفاده کنید، پیشنهاد می‌کنیم قبل از شروع با پزشک معالج خود مشورت کنید، زیرا اگر بعضی از گیاهان به مقدار زیاد مصرف شوند، ممکن است اثرات جانبی ناخواسته یا تداخل دارویی داشته باشند.

گیاه پنجه گربه اونکاریا: این گیاه در طب سنتی چینی برای درمان پرفشاری خون و بیماری‌های عصبی استفاده می‌شود. گیاه پنجه گربه با تأثیر بر ورودی‌های کلسیم در سلول‌ها به کاهش پرفشاری خون کمک می‌کند.

اسطوخودوس: اسانس این گیاه برای آرامش استفاده می‌شود. این گیاه نیز باعث بهبود پرفشاری خون می‌شود.

تخم کرفس: از تخم کرفس در طب چینی برای کاهش پرفشاری خون استفاده می‌شود، علاوه بر این از آب کرفس نیز می‌توان برای کاهش این بیماری استفاده کرد.

هل: از دانه‌های هل یا پودر آن می‌توان در غذاها به منظور درمان پرفشاری خون استفاده کرد.

دارچین: دارچین ادویه خوش طعمی است که باعث کاهش فشارخون می‌شود. اگر می‌خواهید اثرات این ادویه را در کاهش پرفشاری خون مشاهده کنید، باید آن را به صورت روزانه در غذا، چای یا دمنوش مصرف کنید.

دانه شنبلیله: دانه شنبلیله به دلیل دارا بودن پتاسیم و فیبر برای درمان پرفشاری خون مناسب است.

سیر: سیر علاوه بر طعم‌دهندگی به غذا باعث ایجاد آرامش در بدن می‌شود و به کاهش پرفشاری خون کمک می‌کند.

چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟

اگر بعد از روش‌ها و درمان‌هایی که در بالا بیان کردیم فشار خونتان تغییر نکرد، حتما به پزشک مراجعه کنید؛ چرا که پایین نیامدن آن نشان‌دهنده‌ دلیل دیگری برای افزایش فشارخون شما است. در صورتی که هر یک از علائمی مانند تاری دید، خستگی مفرط، حالت تهوع، گیج بودن، تنگی نفس را مشاهده کردید، فورا به پزشک مراجعه کنید.

فشار خون پایین

اصطلاح فشار خون پایین معمولا به فشار خون انقباضی یا سیستولیک کمتر از ۹۰ میلی‌متر جیوه و فشار انبساطی یا دیاستولیک کمتر از ۶۰ میلی‌متر گفته می‌شود، البته در صورتی که فرد علائم یا مشکلاتی مانند ضعف و گیجی داشته باشد. کم فشاری خون تا زمانی که علائمی نداشته باشد و به اندام‌های بدن آسیب نرساند بی‌خطر است.

ورزشکاران، افراد دارای وزن مناسب، کسانی که سیگار نمی‌کشند و برخی از بزرگسالان فشارخون، پایین‌تری دارند. اما تا زمانی که هیچ‌گونه علائمی نداشته باشند، نیاز به درمان ندارند. در صورتی که کم فشاری خون به حدی باشد که باعث ایجاد مشکل در رسیدن اکسیژن و مواد مغذی به ارگان‌های مختلف بدن مثل مغز، قلب، کلیه و… شود، اندام‌ها نمی‌توانند عملکرد طبیعی خود را انجام دهند و به تدریج آسیب می‌بینند.

از علائم کم فشاری خون می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • سردرد یا سرگیجه
  • غش
  • تاری دید
  • حالت تهوع
  • خستگی
  • تمرکز نداشتن
  • شوکه شدن

کم فشاری شدید خون، می‌تواند تهدیدی برای زندگی باشد. نشانه‌ها و علائم آن عبارت‌اند از:

  • سردرگمی، به خصوص در افراد مسن
  • پوست رنگ پریده، سرد، مرطوب
  • تنفس سریع و کم عمق
  • نبض ضعیف و تند

اگر افت فشار خون در مدت زمان طولانی رخ دهد، می‌تواند عواقب جدی ایجاد کند، از جمله:

  • شوکه شدن
  • سکته مغزی
  • حمله قلبی
  • نارسایی کلیه

دلایل افت فشاری خون

  • مشکلات قلبی: برخی از بیماری‌های قلبی مانند مشکلات دریچه‌های قلب یا ضربان قلب بسیار کم، می‌تواند منجر به کم فشاری خون شود.
  • بارداری: از آنجایی که در دوران بارداری سیستم گردش خون گسترش می‌یابد، فشارخون به احتمال زیاد افت پیدا خواهد کرد.
  • کم آبی بدن: از جمله دلایل افت فشار خون ، کم آبی بدن است که می‌تواند موجب ضعف، سرگیجه و خستگی شود. تب، استفراغ، اسهال شدید و ورزش‌های شدید می‌تواند باعث کم آبی بدن شود.
  • از دست دادن خون: آسیب و جراحت جدی بدن یا خونریزی داخلی، مقدار خون را در بدن کاهش می‌دهد و در نتیجه موجب افت شدید فشار خون می‌شود.
  • عفونت شدید: هنگامی که عفونت موجود در بدن وارد جریان خون شود، می‌تواند باعث کم‌ فشاری خون شود.
  • واکنش آلرژیک: منشا این واکنش شدید می‌تواند مصرف برخی از غذاها و داروها یا نیش حشرات باشد. این واکنش آلرژیک شدید که به آن آنافیلاکسی نیز می‌گویند، می‌تواند منجر به مشکلات تنفسی، خارش، گلودرد و کاهش خطرناک فشار خون شود.
  • کمبود مواد مغذی در رژیم غذایی: کمبود ویتامین‌های B-12 و فولات، می‌توانند از دلایل افت فشار باشند.
  • مصرف دارو: مصرف بعضی از داروها مانند داروهای درمان پرفشاری خون، افسردگی و همچنین مصرف قرص‌های کلسیم، می‌تواند باعث کم فشاری خون شود.
  • مصرف الکل و مواد مخدر: یکی دیگر از دلایل کم فشاری خون مصرف الکل و مواد مخدر است.

درمان کم فشاری خون به صورت سنتی

  • ویتامین‌ها: ویتامین‌های E و B12 می‌توانند به افزایش فشار خون کمک کنند، برای دریافت مقادیر مورد نیاز این ویتامین‌ها، می‌توانید بادام، اسفناج، تخم‌مرغ، شیر، پنیر و ماهی مصرف کنید. در صورتی که بخواهید از مکمل‌های این ویتامین‌ها استفاده کنید بهتر است با پزشک خود مشورت کنید.
  • قهوه: مصرف روزانه دو فنجان قهوه باعث بهبود کم فشاری خون می‌شود.
  • چای سبز: برای درمان کم فشاری خون سعی کنید، روزانه ۲ تا ۳ فنجان چای سبز همراه با عسل میل کنید.
  • آب‌ نمک: در صورت افت ناگهانی فشار یک‌ دوم قاشق چای خوری نمک را با یک لیوان آب مخلوط و سپس این آب نمک را بنوشید.
  • جینسینگ: شما می‌توانید برای درمان کم فشاری خون یک قاشق چای خوری جنسینگ را با آب مخلوط کنید، سپس آن را بجوشانید و مقداری عسل را به آن اضافه کنید و بنوشید.
  • شیرین بیان: مقداری شیرین بیان را به آب اضافه کنید و به مدت ۵ دقیقه بجوشانید و پس از این که سرد شد کمی عسل به آن اضافه کنید و بنوشید.

نکات کاربردی برای پیشگیری از افت فشار خون

بیشتر افراد مبتلا به کم فشاری خون برای افزایش فشار نیازی به دارو یا مراجعه به پزشک ندارند. روش‌های طبیعی زیادی برای درمان کم فشاری خون وجود دارد: از جمله این روش‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • از یک رژیم غذایی، با نمک نسبتا بالا استفاده کنید.
  • مایعات زیادی بنوشید.
  • برای ترویج جریان خون، به‌ طور منظم ورزش کنید.
  • در مورد داروهایی که مصرف می‌کنید با پزشک صحبت کنید.
  • اجسام سنگین بلند نکنید.
  • برای مدت طولانی از آب گرم استفاده نکنید.
  • وعده‌های غذایی کوچک‌تر، در دفعات بیشتر داشته باشید.
  • از تغییرات ناگهانی موقعیت خودداری کنید مانند نشستن یا ایستادن سریع.

چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟

در صورتی که دچار افت فشار خون هستید اما علائمی را که در بالا بیان کردیم، ندارید، دلیلی برای نگرانی وجود ندارد، چنانچه فشار خون شما به طور ناگهانی افت پیدا کرد و دچار علائمی مانند سرگیجه شدید حتما برای تشخیص علت آن به پزشک مراجعه کنید. پزشک می‌تواند وضعیت شما را ارزیابی کند و مشکلات اساسی مانند خونریزی داخلی، عفونت جدی یا واکنش‌های آلرژیک را تشخیص دهد.

منبع
nia.nihmedicalnewstodaymedicalnewstodaymedicalnewstoday

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن