A
اطلاعات کاربردی سالمندانتغذیه و مکمل

خواص شگفت‌انگیز کنجد برای سالمندان

افزایش سن در انسان‌ها همراه با تغییرات مهمی در وضعیت بدن آن‌ها است. سوخت‌وساز بدن کاهش میابد و بدن درصد زیادی از چربی خود را از دست میدهد. تغییرات مهمی در کلیه‌ها، کبد، چشم و ریه‌های ما ایجاد می‌شود. هضم غذا تا حدی دشوار و بدن در این سن آنزیم‌های کمتری ترشح میکند که نتیجه آن باعث جذب آب کمتر در بدن میشود. این تغییرات تا جایی ادامه پیدا میکند که تراکم استخوان کاهش و باعث پوکی اسخوان میشود. مهره‌های کمر فشرده و خمیده میشوند، حس چشایی و بویایی کاهش  و مصرف داروهای درمانی با اختلال در بدن همراه میشوند. از همین رو حساسیت در تغذیه سالمندان شباهت زیادی به دوران نوزادی دارد. اما یک سوال مهم، بهترین منبع تغذیه برای افراد مسن کدام است؟ در این مقاله قصد داریم به تاثیر یک چاشنی خوشمزه به نام کنجد برای سالمندان بپرداریم.

اگر از افراد سالمند جامعه هستید یا فرد سالمندی در خانواده شما حضور دارد دعوت میکنیم که تا پایان این مقاله همراه ما باشید …

کنجد چیست؟

کنجد(Sesamum)، گیاهی با طول عمر یک ساله و از خانواده Pedaliaceae است، دانه کنجد از زمان باستان به عنوان یک طعم‌دهنده عالی در غذا استفاده میشد و همچنین از روغن گرانبهای آن در پخت‌وپز بجای روغن‌های آفتابگردان استفاده میشود. گیاه کنجد که به طور گسترده کشت می‌شود ، در بیشتر مناطق معتدل گرمسیری، نیمه گرمسیری و جنوبی جهان وجود دارد.

عطر و طعم دانه کنجد ملایم و مانند سایر مغزدانه‌ها است. ماده اصلی تشکیل‌دهنده کنجد روغن آن است که معمولاً حدود ۴۴ تا ۶۰ درصد یک دانه کنجد را تشکیل میدهد. روغن کنجد به دلیل پایداری و سودآور بودن در دوران خشکسالی مورد توجه قرار گرفته، درواقع در برابر خشکی اکسیداتیو مقاومت می‌کند. از طرفی دیگر کنجد دارای مقدار زیادی پروتئین و سرشار از تیامین، ویتامین B6 و فیبر نیز میباشد.

طبق گفته‌های متخصصان تغذیه و طب سنتی  پیشنهاد میشود روزانه مقداری انگشت شمار دانه کنجد را مستقیم یا از طریق فرآوری با سایر مواد غذایی میل کنید.

حالا در ادامه به ۷ مورد از فواید بی‌نظیر کنجد برای سلامتی سالمندان خواهیم پرداخت …

بررسی ارزش غذایی کنجد

در جدول زیر ارزش غذایی ۱ قاشق غذاخوری از دانه‌های خشک شده کنجد لیست شده است.

مقداردر هر ۱۰۰ گرم
کالری۵۲ کیلوکالری
چربی۴ گرم
کربوهیدرات۱ گرم
پروتئین۲ گرم
مس۴میلی گرم
منگنز۲میلی گرم
کلسیم۸۷ میلی گرم
منیزیم۳۱ میلی گرم
آهن۳ میلی گرم
فسفر۵۷ میلی گرم
روی۷ میلی گرم
تیامین۱ میلی گرم

کنجد سرشار از فیبر؛ درمان بیماری گوارشی سالمندان

همانطور که در مقدمه مقاله اشاره کردیم افزایش سن به مرور عملکرد دستگاه گوارش انسان را با مشکل مواجه میکند. همچنین بیماری یوبوست در افراد مسن به دلیل کم تحرکی بسیار شایع میباشد. پزشکان تغذیه در چنین شرایطی کنجد را به برنامه غذایی سالمندان اضافه میکنند.

فیبر موجود در گیاه کنجد برای حمایت از سلامت دستگاه گوارش کاملاً شناخته شده است. علاوه بر این، تحقیقات دانشمندان  نشان می دهد که فیبر در کاهش خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی، سرطان‌های خاص، چاقی و دیابت نوع ۲ نقش مهمی دارد و از سکته قلبی در سالمندان جلوگیری می‌کند.

با مصرف روزانه سه قاشق غذاخوری (۳۰ گرم) دانه کنجد بدون پوست ۳.۵ گرم فیبر تأمین می‌کند. این مقدار در حال حاضر توسط اکثر پزشکان به عنوان یک معیار در مصرف کنجد تجویز میشود.

کاهش کلسترول و تری گلیسرید خون در سالمندان

اخیرا برخی مطالعات نشان داده که مصرف منظم کنجد در طول روز تا حد زیادی ممکن است میزان کلسترول بد و تری گلیسرید خون را کاهش دهد.

هریک از دانه‌های کنجد ۱۵٪ چربی اشباع شده، ۴۱٪ چربی اشباع نشده و ۳۹٪ چربی غیراشباع تشکیل شده است. طبق همین مطالعات که بروی یک جامعه آماری ۴۰ نفره از افراد جوان تا سالمند صورت گرفت، نتایج نشان‌دهنده آن بود که وجود چربی اشباع نشده در کنجد به کاهش کلسترول خون و بیماری‌های قلبی کمک میکند.

افراد مورد آزمایش که همگی دارای چربی خون بالا بودند به مدت ۲ ماه و روزانه ۵ قاشق غذاخوری که معادل ۴۰ گرم کنجد بود را مصرف کردند. نتایج آزمایش خون این افراد بعد از ۲ ماه نشان دهنده کاهش ۱۰ درصدی کلسترول و کاهش ۸ درصدی تری گلیسیرید بود.

علاوه بر داشتن چربی‌های مفید دو نوع ترکیب گیاهی به نام لیگنان و فیتواسترول نیز در کنجد وجود دارد که به روند گردش خون و کاهش کلسترول کمک میکند.

مصرف منظم کنجد در بلندمدت تاثیر درمانی معادل داروهای شیمیایی در بیماران دارد.

خاصیت کنجد برای سالمندان

افزایش ایمنی بدن در سالمندان با کنجد

دانه های کنجد برای سالمندان سرشار از روی، سلنیوم، مس، آهن، ویتامین B6 و ویتامین E است. این مواد معدنی و ویتامین‌ها کمک بسیار زیادی به افزایش ایمنی در سنین مختلف میکند.

به عنوان مثال روی موجود در کنجد یکی از مهمترین عوامل برای افزایش ایمنی بدن است. درواقع بدن ما برای تولید گلبول‌های سفید خونی نیاز به روی دارد تا از طریق آن با سلول‌های مهاجم مبارزه کند.

درضمن حتما به این موضوع توجه داشته باشید که کمبود روی بصورت خفیف هم میتواند ایمنی بدن افراد سالمند را به خطر بیاندازد.

مصرف ۳ قاشق غذاخوری کنجد میتواند تا حدود ۲۰ درصد روی بدن را تامین کند.

کنجد برای سالمندان؛ کمک به کاهش درد زانو

یکی از بیماری‌های شایع در افراد سالمند درد مفاصل و آرتروز است که تاثیر زیادی بر روی زانوها میگذارید.

در ایجاد آرتروز عوامل مختلفی تاثیرگذار هستند. استرس اکسیداتیو که یکی از این عوامل است باعث عدم‌تعادل بین رادیکال‌های آزاد و آنتی اکسیدان‌ها در بدن میشود.

وجود ” سزامین ” در کنجد با خاصیت ضد اکسیدانی و ضد التهابی خود کمک میکند تا اثرات مخربی که ممکن است از فقدان این ماده در بدن ایجاد شود به شکل مناسبی کنترل شود.

در یک تحقیق ۲ ماهه، روی افرادی که از آرتروز زانو رنج میبردند آزمایشی بصورت ۲ گروه جداگانه انجام شد. گروه اول روزانه ۵ قاشق غذاخوری معادل ۴۰ گرم کنجد را در کنار روش‌های دارو درمانی مصرف کردند و گروه دوم تنها از روش‌هایی دارویی استفاده کردند.

نتیجه نهایی شگفت انگیز بود. افرادی که از کنجد استفاده کرده بودند تا ۶۳ درصد کاهش درد زانو را تجربه کردند در حالیکه گروه دوم تنها ۲۲ درصد کاهش داشت.

توصیه میشود کنجد را بصورت پودر شده در ترکیب با سایر مواد غذایی در میان وعده‌های خود مصرف کنید.

کنجد برای سالمندان؛ کاهش قند خون

دانه‌های کنجد کربوهیدرات کمی دارند در حالی که پروتئین و چربی های موجود در آن بسیار بیشتر است. وجود این موارد ممکن است از کنترل قند خون در افراد سالمند و دیابتی پشتیبانی کنند.

علاوه بر این موارد، دانه‌های کنجد حاوی مقادیری پینورسینول هستند، ترکیبی که با مهار عملکرد آنزیم گوارشی مالتاز می‌تواند به تنظیم قند خون کمک کند.

مالتاز باعث تجزیه مالتوز قند می‌شود که به عنوان شیرین‌کننده  در برخی از محصولات غذایی استفاده می‌شود. همچنین این ماده  از طریق هضم غذاهای نشاسته‌ای مانند نان، ماکارونی و نشاسته در روده تولید می‌شود.

پینورسینول مانع از هضم  مالتوز در بدن  ما میشود، نتیجه این متابولیسیم کاهش قند خون را به همراه دارد.

نکته: دانشمندان هنوز بطور قطعی به تاثییر کنجد بر کاهش قند خون پی نبرده‌اند اما برخی مطالعات به این موضوع اشاره دارد. با این حال صحت این موضوع نیازمند آزمایش در مقیاس انسانی است.

جلوگیری از پوکی و نرمی استخوان با کنجد

همانطور که حتما میدانید یکی از شایع ترین مشکلاتی که با افزایش سن در سالمندان رخ میدهد نرمی استخوان و پوکی استخوان است. کنترل این موضوع به شیوه‌های مختلفی صورت میگیرد برخی درمان دارویی را موثر میدانند و برخی هم معتقدند با مصرف مواد غذایی سرشار از کلسیم میتوان تا حدود زیادی از پوکی استخوان در سنین میانسالی جلوگیری کرد.

سه قاشق غذاخوری کنجد حاوی حدود ۲۲ درصد کلسیم است. دانشمندان کلسیم را به عنوان موثرترین مواد معدنی در درمان پوکی استخوان معرفی میکنند.

برای اینکه کلسیم کنجد به بهترین شکل ممکن در بدن ما جذب شود، متخصصان طب سنتی خیساند و جوانه زدن دانه کنجد را پیشنهاد میکنند. این حالت تا ۵۰ درصد تاثیر جذب کلسیم در بدن را افزایش میدهد.

ترکیبات طلایی در مصرف کنجد

برای افزایش عطر و طعم و در دسترس بودن مواد مغذی دانه کنجد، توصیه میشود آنها را برای مدت  ۱۵دقیقه در دمای ۳۵۰ ℉ (۱۸۰ ℃) تفت دهید، به طور مداوم آن را هم بزنید، تا به یک قهوه‌ای روشن و طلایی برسد.

سعی کنید کنجد را با مواد زیر ترکیب کنید:

  • سیب زمینی سرخ کرده
  • کلم بروکلی بخارپز شده
  • غلات گرم یا سرد
  • نان و مافین
  • ماست
  • اسموتی
  • سالادها
  • سس سالاد
  • حمص
  • عسل

همچنین از دانه‌های کنجد ساییده شده که آرد کنجد یا کنجاله نامیده می‌شوند می‌در پخت اسموتی، خمیر ماهی و غیره استفاده کرد.

نکته مهم: افرادی که دچار حساسیت‌های آلرژیک نسبت به کنجد هستند تا حد امکان در هنگام آشپزی احتیاط لازم را داشته باشند.

کنجد برای سالمندان

دانه کنجد یک منبع عالی از چربی‌های سالم، پروتئین، ویتامین‌های گروه B، مواد معدنی، فیبر، آنتی‌اکسیدان‌ها و سایر ترکیبات گیاهی مفید است.

خوردن منظم و به مقدارهای گفته شده در این مقاله نه بصورت پاشیدن بروی بروی نان‌ها ممکن است به کنترل قند خون، مبارزه با درد آرتروز و کاهش کلسترول کمک کند. برای  تاثیر هرچه بیشتر توانید کنجد خیسانده، بو داده یا جوانه خورده بخورید.

اگر شما هم از فواید، مضرات و ترکیب های جذاب کنجد نکته یا موردی در ذهن دارید حتما در بخش نظرات این مقاله با ما در میان بگذارید …

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا
risus amet, lectus ut tristique Phasellus dolor venenatis, elit. Donec velit, risus.