سلامت جسمی سالمندان

چربی خون و راه های کنترل آن در سالمندان

سلامتی مهم­تر از همه­ چیز و حق هر انسانی است. همچنین سالم زندگی کردن و به مرحله پیر شدن آرزوی هر فرد است. سالمندی به­ عنوان یک روند طبیعی گذر عمر، انتظار اکثر انسان‌­ها را می‌­کشد. انسان­‌ها با افزایش سن، این تغییرات مهم زندگی را حس خواهند کرد. صاحب‌­نظران، افراد بالای ۶۰ سال را جز افراد ­سالمند می­‌دانند؛ اما با داشتن زندگی سالم می­‌توان این دوران را به دوران مطلوب و لذت­‌بخش، تبدیل کرد و احساس شور و هیجان جوانی را به ­ارمغان آورد. با انجام رفتارهای بهداشتی می‌­توان سلامتی را بهبود بخشید. جستجوی اطلاعات مربوط به موضوع سلامت، انجام معاینات عمومی، داشتن فعالیت بدنی، رژیم ­غذایی مناسب، الگوی مناسـب خواب، برقراری روابط سالم و حساس­ شدن نسبت بـه وضعیت بیماری خود، از جمله رفتارهای بهداشتی هستند که در ارتقاء سلامتی سالمندان عزیز، نقش مهم و اساسی دارند. در ادامه موضوع بحث ما درباره چربی خون در سالمندان است.

از تغییراتی که با روند سالمندی در بدن رخ می‌­دهد، می­‌توان به ­بروز بیماری­‌های غیر واگیردار مثل چاقی، بیماری­‌های قلبی عروقی، فشارخون بالا، دیابت و چربی بالای خون اشاره کرد. این مقاله، به موضوع کنترل چربی در سالمندان می‌­پردازد. این موضوع به ­دلیل اهمیت زیادی که برای سلامتی دارد در یک مقاله جداگانه، آورده شده است.

چربی چیست و چگونه در بدن تشکیل می­‌شود؟

بدن انسان­‌ها، از چربی یا همان لیپیدها به­ عنوان منبع­ تولید انرژی استفاده می­‌کنند. برای ساخت مواد مهمی مثل هورمون­ و آنزیم در بدن، از چربی استفاده می­‌شود. بدون چربی­، بدن نمی‌­تواند به درستی کار کند اما باید دقت کنید که اگر مقدار چربی­‌ها مثل همه مواد ضروری دیگر، از یک حد مشخص و معینی بالاتر رود، بدن نمی‌تواند آن ­را مصرف کند و چربی­ اضافی در بدن انباشته شود، آنگاه بدن دچار اختلال شده و زمینه­‌ساز بروز بیماری‌هایی مثل بیماری­‌های قلبی-­عروقی، کبدچرب، عوارض چاقی و حتی موجب سکته مغزی می‌شود. پس بر همه انسان­‌ها لازم است که مقدار چربی­ بدن خود را در حد متعادلی نگه دارند.

انواع چربی­‌ها در بدن

چربی‌ها انواع مختلفی در بدن دارند که می‌­توان به کلسترول و تری گلیسیرید اشاره کرد. کلسترول خود به دو دسته کلسترول­‌های خوب و بد تقسیم‌بندی می‌­شوند. مصرف غذاهای پرچرب و با روغن زیاد، کلسترول بد (LDL) را افزایش و کلسترول خوب (HDL) را کاهش می­‌دهد. کلسترول بد، یک ماده ضخیم و سختی به ­نام پلاک کلسترول را در دیواره رگ­‌ها تشکیل می‌­دهد. این پلاک‌­ها، چون دیواره رگ­‌ها را می­پوشانند، اجازه آزادانه و راحت به خون را نمی­‌دهند و گرفتگی عروق رخ می­‌دهد که منجر به بروز بیماری‌­های قلبی می‌­شود. کلسترول خوب، ذرات LDL را از دیواره رگ برداشته و به کبد می‌­برد و از انسداد شریان­‌ها جلوگیری می­‌کند. بدین ­ترتیب خون به ­راحتی می‌­تواند در رگ‌­ها جریان پیدا کند. هرچقدر که LDL  پایین و HDL  بالا باشد برای بدن سودمند است.

نوع دیگر چربی که از خوردن غذاهای با­ کالری زیاد به­ وجود می‌­آید، تری گلیسیرید است. در این­ نوع چربی، بدن کالری­‌های اضافی که مورد نیازش نیست را به ­صورت چربی ذخیره می‌­کند. تری گلیسیرید یکی از عامل‌­های مهم سکته مغزی ایسکمیک است. این نوع چربی در سالمندان باعث ایجاد لخته در رگ­های مغزی شده و مانع رسیدن خون به مغز می‌­شود که در این ­حالت سکته مغزی ایسکمیک رخ می­‌دهد. هر چقدر که تری گلیسیرید بالا باشد،  HDL خون پایین می­‌آید و یک ریسک­ فاکتور مهم برای رخ­دادن سکته مغزی و قلبی ایجاد می‌­شود.

در چه مواد ­غذایی، انواع کلسترول و تری گلیسیرید وجود دارد؟

  • مواد­ غذایی پرچربی که با روغن­‌های جامد و با چربی ترانس یا ­اشباع پخته شده­‌اند
  • کیک­‌ها و شیرینی­‌های قنادی که با چربی ترانس یا ­اشباع تهیه شده­‌اند
  • مواد­غذایی که با روغن‌­های ترانس یا ­اشباع، سرخ می­‌شوند
  • فست­‌فود، غذاهای مضر و گوشت‌­های فرآوری­‌شده
  • چربی دنبه و روغن­ حیوانی
  • لبنیات پرچرب
  • مواد ­غذایی که دارای کربوهیدارات­‌های فراوانی مثل نان، ماکارونی و دیگر مواد فرآوری­‌شده هستند
  • آب­میوه‌­ها و دیگر نوشیدنی­‌های شیرین ­شده با قند

از کجا می­‌توان فهمید که چربی­ خون بالا دارید؟

برای شما دوست عزیز سالمند، ضروری است که حداقل سالی یکبار این مورد چک شده و وضعیت سلامتی خود را ارزیابی کنید. آزمایش خون یکی از نشانگرهایی است که با کمک آن می‌­توانید مطمئن شوید که بدنتان سالم است. اگر از پزشک خود درخواست چک­اپ سالیانه کنید، خود پزشک فاکتورهای اندازه­‌گیری چربی خون را به ­همراه بقیه آزمایشات برای شما خواهد نوشت.

برای این که نتیجه آزمایش شما قابل­ اطمینان باشد، از شب قبل، حداقل ۱۲ ساعت قبل از زمان آزمایش، نباید چیزی بخورید یا بیاشامید. بهتر است صبح زود به­ صورت ناشتا برای انجام آزمایش خون به آزمایشگاه بروید.

نتایج آزمایش شما به­ احتمال خیلی ­زیاد، دربرگیرنده موارد زیادی است که در اینجا فقط به فاکتورهای چربی­ خون اشاره می­‌شود:

  • مقدار مطلوب کلسترول ­کل در بدن، کمتر از ۲۰۰ میلی ­گرم در دسی­ لیتر است که بالاتر از این عدد، نشان­ دهنده بروز خطر برای فرد است. هر چقدر این عدد بالاتر رود، میزان به ­خطر افتادن سلامتی بیشتر می­‌شود.
  • مقدار طبیعی تری گلیسیرید، باید کمتر از ۱۵۰ میلی ­گرم در دسی ­لیتر باشد که یک حاشیه ایمنی برای فرد به­ وجود آید. باید دقت کنید که هرچه مقدار تری گلیسیرید از مقدار طبیعی خود بالاتر رود، شما نیز باید زنگ خطر را شنیده و برای پیشگیری از بروز بیماری­‌ها و کنترل چربی خود، اقدام کنید.
  • اگر LDL یا چربی ­بد ­خون شما، کمتر از ۱۰۰ میلی­گرم/دسی ­لیتر باشد، یعنی شما، در وضعیت ایمن قرار دارید و برای اطمینان بیشتر از سلامتی خود، باید از مقدار HDL مطمئن شوید.
  • مقدار HDL در خانم‌­ها باید بالاتر از ۴۰ و در آقایان بالاتر از ۵۰ باشد. مقدار کمتر از این عدد، ریسک ابتلا به بیماری­‌های قلبی-­عروقی و تصلب شریان­‌ها را بالاتر می­‌برد. هرچه این عدد بالاتر شود، یعنی فرد در وضعیت سالم و خوبی قرار گرفته است.
  • نسبت LDL/HDL هرچقدر پایین­‌تر باشد یعنی حال قلب و سیستم­ عروقی شما خوب است و از نظر سلامتی در بهترین حالت خود قرار دارند. در اینجا می­‌توانید یک لبخند قشنگ و زیبا بزنید و یک نفس راحت بکشید.

راه­‌های کنترل چربی­ در سالمندان

اگر آزمایش خون شما، چربی بالا را نشان می‌­دهد، برای کنترل­ کردن آن باید اقدام کنید تا از بروز عوارض دیگر پیشگیری کنید.

در مرحله اول، شما باید به پزشک مراجعه کرده تا اگر درمان دارویی مورد نیاز باشد تحت نظر پزشک، درمان خود را شروع کنید.

هشدار: برای کاهش و کنترل چربی در سالمندان، به ­دلیل حساس بودن این ­دوره از زندگی، به ­هیچ عنوان نباید بدون مشورت پزشک، دارویی مصرف شود یا برای تهیه داروها و دمنوش‌­های گیاهی، سراغ عطاری­‌های بدون مجوز رفت.

در مرحله دوم برای کنترل چربی، شما باید به یک متخصص تغذیه مراجعه کنید. متخصص تغذیه از طریق رژیم درست و اصولی و با­توجه به آزمایشات انجام شده، شما را در مسیر تندرستی و سلامتی قرار می­‌دهد.

راه­کارهای عمومی برای کنترل چربی در سالمندان که مورد تایید متخصصین هستند، عبارت­ند از :

  • کاهش وزن (در صورت داشتن اضافه ­وزن و چاق بودن)
  • ورزش و فعالیت منظم که باعث از بین­ رفتن چربی­‌های اضافی بدن می­‌شود.
  • ترک سیگار و الکل که می‌­تواند کلسترول بد خون را از بین برده و باعث افزایش کلسترول خوب خون شوند.
  • رژیم غذایی مناسب که از اهمیت ویژه‌­ای برخوردار است و حتما باید به ­آن توجه کرد.
  • کاهش استرس و مدیریت اضطراب و استرس‌­های روزانه

مزایای ورزش­ کردن

اضافه ­وزن و چاقی، کلسترول بد خون را افزایش می­‌دهند. ورزش­ کردن یکی از راه‌­حل‌­هایی است که بتوان با آن به فرم ایده‌­آل و نرمال رسید و چربی­‌های اضافی و مضر بدن را از بین برد. در این که دقیقا چه مقدار ورزش روزانه موجب کاهش کلسترول و کنترل چربی در سالمندان می‌­شود، توافق نظری وجود ندارد اما سازمان جهانی بهداشت، برای یک زندگی سالم و پرانرژی، انجام ۳۰ دقیقه ورزش در طول روز را توصیه می­‌کند. دقت کنید که اگر بیماری به ­جز چربی­ خون دارید، برای انجام ورزش‌­های مناسب، با پزشک یا مربی ورزشی خود مشورت کنید.

در اینجا، برای شما چند مورد ورزش، پیشنهاد شده که می‌­توانید یک یا ترکیبی از آن­‌ها را انتخاب کرده و برای انجام آن، برنامه‌­ریزی کنید:

  • اولین ورزش پیشنهادی به شما دوست عزیز، پیاده‌­روی است. انجمن قلب امریکا، برای کاهش کلسترول و سلامت سیستم قلبی­-عروقی، پیاده­‌روی را توصیه می­‌کند. پیاده­‌روی جزو ورزش­‌های هوازی است که باعث بهبود گردش اکسیژن در خون و تقویت عملکرد قلب و ریه‌­ها می‌شود. پیاده­‌روی با کاهش کلسترول­ خون و چربی در سالمندان، از تصلب شریان­‌ها و ایجاد لخته خون جلوگیری می­‌کند.
  • دومین ورزش مهم، دویدن است. دویدن بیشتر از پیاده­‌روی کالری می­‌سوزاند و انرژی مصرف می­‌کند. با دویدن بدن زودتر به ­حالت ایده‌­آل خود می‌­رسد. دویدن منظم، کلسترول خون را کنترل کرده، التهاب را کاهش داده و سلامت قلب و عروق را به شما هدیه می­‌دهد.
  • سومین ورزش پیشنهادی به شما، ورزش جذاب و پرطرفدار شنا است. شنا جز ورزش‌­های هوازی محسوب می­‌شود که تمام بدن را به­ تحرک وا می‌­دارد و موجب ارتقا سلامتی شما می‌­شود. شنا، سیستم قلب و عروق شما را قدرتمند می­‌سازد، موجب سوزاندن کالری و تناسب اندام می‌شود، استرس را کاهش می­‌دهد و باعث افزایش کلسترول خوب خون می‌شود. به­ طور­خلاصه، شما برای سلامتی همه­‌جانبه خود، می­‌توانید روی شنا حساب باز ­کنید.
  • دوچرخه­‌سواری از دیگر ورزش­‌های توصیه‌­شده به شما است که به ­آن می‌­توان لقب لذت­بخش‌­ترین ودوست‌­داشتنی­‌ترین ورزش را داد. برای فعالیت­‌های روزمره خود از دوچرخه استفاده کنید که دوست­دار سلامتی شماست. دوچرخه‌سواری یکی از ورزش‌­های خوب برای کنترل چربی در سالمندان و افزایش کلسترول خوب خون است.

رژیم غذایی و کنترل چربی خون

مزایای رژیم ­غذایی مناسب

مصرف غذاهای سالم و دوری کردن از مواد مضر، باعث می­‌شود که شما با یک بدن سالم و تندرست، برای سالیان طولانی زندگی کنید.

 با­رعایت رژیم ­غذایی مناسب، دیگر خبری از فشارخون و چربی بالا، بیماری­‌های قلبی-­عروقی، دیابت و دیگر بیماری­‌های غیرواگیردار نیست.

همیشه به­ یاد داشته باشید که برای کنترل چربی:

  • از کلیه مواد غذایی که حاوی کلسترول و تری گلیسیرید هستند باید دوری کنید (در بالا، به ­این مواد­غذایی اشاره شده است).
  • به­ جای سرخ ­کردن، از بخارپز­کردن مواد­غذایی استفاده کنید.
  • مصرف گوشت سفید مثل گوشت مرغ و ماهی را در برنامه ­غذایی خود بگنجانید.
  • روغن­‌های سویا، آفتابگردان، کنجد و زیتون جز چربی­‌های اشباع‌­نشده هستند و کلسترول بد خون افراد را کاهش می­‌دهند و باعث اعتدال مقدار چربی در سالمندان می‌­شوند.
  • گنجاندن میوه‌­ها و سبزیجات به ­دلیل داشتن فیبر بالا، برای کاهش چربی خون در سالمندان عزیز و بهبود سلامت قلب آن­‌ها، ضروری هستند.
  • استفاده از غلات کامل به­ سلامت قلب کمک می­‌کند. نان‌­های سبوس­دار، پاستای سبوس­‌دار، آردهای سبوس­دار، و برنج قهوه­ای به­عنوان غلات کامل در نظر گرفته می­شوند.

مزایای کاهش­ استرس

استرس با اثرات مستقیم و غیر­مستقیم، بر سلامتی بدن اثر می­‌گذارد. یکی از سیستم­‌های مهم بدن که از استرس تاثیر زیادی می­‌گیرد، سیستم قلب و عروق است. مطالعات نشان داده که در اثر استرس­‌های حاد و مزمن، کلسترول کل و تری­گلیسیرید، افزایش می­‌یابد. کاهش استرس و مدیریت آن، آرامش روحی و جسمانی را به زندگی شما می‌­آورد. با کاهش استرس و تغییرات مثبت فیزیولوژیکی در بدن، می‌­توان مقدار چربی در سالمندان را کنترل کرد. سعی کنید که برای کاهش استرس خود، زمانی را به­ تنهایی خود اختصاص دهید و به فعالیت­‌های مورد­علاقه­ خود بپردازید.

راه­کارهای زیادی برای کاهش استرس توصیه می‌­شوند که در این مقاله، به چند­ مورد اشاره شده:

  • ورزش­ کردن، باعث ترشح هورمون­‌های شادی در بدن می‌­شود. یوگا یکی از ورزش‌­هایی است که هورمون­‌های استرس را کاهش می­‌دهد و در بیشتر مواقع به­ اندازه داروهای ضد­ اضطراب اثر­بخشی دارد و می‌­تواند باعث تعدیل سطح چربی در سالمندان عزیز شود.
  • از تماشای فیلم­‌های کمدی غافل نشوید که خندیدن باعث بهبود سیستم ­ایمنی و کاهش استرس می‌شود.
  • وقت­ گذراندن با دوستان و اعضای خانواده، حس تعلق­ داشتن را به شما می‌­دهد که باعث ارتقا سلامتی و پایین ­آمدن استرس می­‌شود.
  • باغبانی کنید. مطالعات زیادی از اثر فوق‌­العاده گیاهان در روحیه­‌بخشی به افراد، صحبت کرده‌­اند.
  • به موسیقی آرام­بخش و مورد­علاقه خود گوش دهید. موسیقی با تاثیر بر کاهش هورمون­‌های استرس، لحظات آرام و خوشی را برای شما فراهم می‌­آورد.
  • داشتن حیوان خانگی، شما را فعال و خوشحال نگه می­‌دارد و به افزایش روحیه شما کمک می­‌کند. حیوان خانگی به ­مانند یک رفیق خوب می­ماند که می­‌تواند نقش مهمی در رفاه ­حال و بهبودی احساسات شما داشته باشد.

اگر به دنبال راه‌های بیشتری هستید، مقاله “چگونه با استرس در سالمندان مبارزه کنیم؟” را مطالعه کنید.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا